Energetische wandeling door historisch Wijk bij Duurstede

Bezoek je de fysieke winkel van Blooming Home? Maak er gerust een dagje uit van! Wandel door Wijk bij Duurstede langs historische bezienswaardigheden en ontdek de krachtplekken, energiepunten en leylijnen in het oude centrum. Kinderen vermaken zich met onze puzzeltocht (met verrassing aan het eind!). Een drankje, lunchen of dineren onderweg? We tippen de fijnste horeca.

Door op de onderstaande kaart te klikken en Google maps te openen, kun je nog makkelijker de route volgen.

Praktische informatie:

• Startpunt en eindpunt: Blooming Home, Peperstraat 9
• Wandeltijd: ongeveer 60 minuten, 3,5 km
• Geschikt voor volwassenen, kinderen en honden
• Puzzeltocht in de winkel te verkrijgen (met verrassing aan het eind!)
• Met horecatips voor halverwege de route
• Overnachtingstips
• Openingstijden winkel: woensdag tot en met zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur. In het voorjaar en de zomer zijn we soms ook op zondagmiddag geopend. Raadpleeg onze website voor actuele openingstijden en dagen.
• Parkeren: GRATIS bij Walplantsoen of Haven (parkeren met blauwe kaart)

Van Dorestad tot Wijk bij Duurstede

1. Wijk bij Duurstede is een kleine stad met een rijke geschiedenis. Tijdens de wandeling loop je door drie historische periodes: De Romeinse tijd. Wijk bij Duurstede bevond zich aan de noordgrens van het Romeinse Rijk.
2. De Wijkse Gouden eeuw. Tijdens de 7e en 8e eeuw lagDorestad op de plek van het huidige Wijk bij Duurstede. Het was de belangrijkste handelsplaats van Noord-West Europa. De Vikingen kwamen er regelmatig aan land voor hun rooftochten.
3. De Bourgondische tijd. Aan het einde van de middeleeuwen was David van Bourgondië de machtigste bisschop van Europa. Hij woonde in kasteel Duurstede.

In Wijk bij Duurstede staan veel monumenten. Na Utrecht en Amersfoort de meeste van de provincie Utrecht!

Vooraf: over Leylijnen

Leylijn is een ander woord voor ‘energielijn’. Over de aarde lopen energiebanen die vergelijkbaar zijn de meridianen in het menselijk lichaam. Deze energiebanen zijn de levensaders van onze planeet.  De Maya’s, oude Egyptenaren, Indianen en Aboriginals wisten al van het bestaan van deze energielijnen.In China staan ze bekend als ‘Drakenlijnen’. Feng Shui, een oude Chinese filosofie over de plaatsing en inrichting van ruimtes maakt gebruik van deze krachtige energie. Heilige plaatsen zoals kerken worden vaak gebouwd op kruispunten van leylijnen.

Al deze energielijnen liggen óp het landschap, niet ín de aarde. Ze zijn (bijna) altijd kaarsrecht en kunnen duizenden kilometers lang zijn, variërend in breedte van 10 centimeter tot 10 meter.

In het verleden bouwden volkeren heiligdommen op kruispunten van leylijnen om in contact te treden met goden. De piramiden van Egypte bijvoorbeeld, Stonehenge, en de hunebedden van Drenthe. Ook burchten en kastelen werden vaak gebouwd op kruispunten van leylijnen. De Romeinen legden wegen aan op leylijnen om manschappen meer kracht te geven. In de vroeg-christelijke tijd werden leylijnen als ‘dodenwegen’ gebruikt voor het vervoeren van overledenen naar begraafplaatsen en kerken.

In het boek Leylijnen en leycentra in de Lage Landen  (1992, Wigholt Vleer), worden meer dan 200 leycentra in Nederland en België beschreven. Hoewel het boek uit de handel is is, heeft Theo Buijsrogge een actueel blog genaamd Powerplaces.eu, waar hij alle krachtplaatsen en energielijnen uit het boek noemt en bezoekt. In zijn blog over Wijk bij Duurstede kun je lezen waar deze krachtplekken precies te vinden zijn.

Startpunt: Blooming Home, Peperstraat 9

De Peperstraat is met zijn nostalgische winkels het leukste en mooiste winkelstraatje van de stad. Ik raad je aan om zeker even alle leuke winkels te ontdekken. Maar er is nog iets heel bijzonders aan de hand in deze straat: er loopt een leylijn door.

We beginnen te lopen…

Wandelroute: Als je met je rug naar de winkel staat, sla je linksaf de Peperstaat in. Aan je rechterhand zie je al snel een steegje, waarschijnlijk moet je even bukken, maar daar loop je in.

De Mazijk

Je komt nu uit bij de Mazijk; een verstild stukje Wijk. De Mazijk is een lange, rechte, monumentale lindelaan met achter de muren moestuinen, fruitbomen en speelweides. Vroeger was hier geen straat maar een stadsgracht. Bij de stadsuitbreiding tussen 1440 en 1450 kwam de gracht binnen de stad te liggen. Bisschop David van Bourgondië liet zich graag per boot van zijn kasteel naar zijn kerk over het grachtje vervoeren. Nadat de gracht werd gedempt, bleef de Mazijk onbebouwd.

Puzzelopdracht: Tel de lindes aan je rechterhand. Hoeveel staan er?

Energetisch punt: veldje van Mazijk, nu een speeltuin. De Leylijn door het Oud Kerkhof (komen we later) lijkt naar dit veldje door te lopen richting het kasteel. Ergens halverwege de laan is aan je rechterhand een opening in de muur. Je komt dan uit bij het speeltuintje en een veldje. Er staan bankjes. Neem een moment en ervaar gewoon eens rustig wat je voelt. En wat zijn je gedachtes op deze plek?

Wandelroute: Loop de prachtige Mazijk verder uit en sla je aan het einde van de laan linksaf richting het kasteel. Aan je rechterhand zie je de poort van het Kasteelpark. Daar loop je het kasteelpark in.

Sla rechtsaf het achterste pad in zodat je rondom de gracht van het kasteel kunt lopen. Bij de T-splitsing ga je links. Dit pad blijf je volgen, met het kasteel aan je linkerhand. Je wandelt een houten bruggetje over en slaat linksaf richting de ingang van het kasteel. Als je geluk hebt is de ophaalbrug omlaag en kun je de binnenplaats bewonderen.

Van 1 april tot 1 november is het kasteeleiland iedere zondag geopend van 11.00 uur tot 17.00 uur, mits er op dat moment geen evenement plaatsvindt.  Geniet van een heerlijke kop koffie of een goed glas wijn met wat lekkers op de binnenplaats van Kasteel Duurstede. 

Soms wordt er door stichting Kasteel Duurstede een publieksevenement georganiseerd. Dan is de locatie toegankelijk voor iedereen. Bekijk hier het programma.

Energetisch punt: Het kasteel met het park is een krachtige energetische plek. Bomen hebben allemaal een eigen energie. In het blog van Theo benoemt hij een boom met letters erin gekerfd. De boom gaf aan Theo de volgende boodschap: ‘Geef geen aandacht aan anderen die iets met je doen, verspil er geen aandacht aan en ga gewoon door met je eigen ding.’ Ja, bomen zijn geweldige leermeesters! Wat voel jij bij energie in het park? Haal diep adem, zorg dat je ontspannen staat. Wat gaat er door je heen? Welke sensaties, emoties of gevoelens neem je waar? Krijg jij een boodschap van de bomen?

Puzzelopdracht: Kun jij de boom op de foto vinden? Schrijf de initialen (twee letters) op die in de boom gekerfd staan.

Kasteel Duurstede

Er zijn nog twee torens over van het eens zo trotse en grootse kasteel. De ruïneuze resten van de vierkante donjon, en de ronde toren die teruggebracht is in de oude staat. Samen staan ze op een eiland in de voormalige grachten. Hieronder een indruk hoe het kasteel er ooit uitzag.

Het kasteel stamt uit de dertiende eeuw. In die tijd bouwde men in Nederland voor het eerst met baksteen. Iedere landheer met enige status wilde zo’n ‘stenen huis’. Ook Zweder van Abcoude uit het geslacht Van Zuylen (vandaar de drie zuilen in het stadswapen van Wijk bij Duurstede) wilde dat. In 1270 laat Zweder het eerste bakstenen bouwsel optrekken, de Donjon, een verdedigbare woontoren.

De Donjon, de vierkante toren

De ingang van de toren lag vroeger op de eerste verdieping, die alleen met een ladder bereikbaar was. Bewust natuurlijk, om de veiligheid van de bewoners te garanderen. In tijden van belegering moest je het een poos kunnen uithouden in een donjon. De vertrekken op de verschillende verdiepingen waren daarop ingericht. In het midden van de 15e eeuw ging de heerschappij van de Van Abcoudes over op de bisschop van Utrecht. En Wijk bij Duurstede, in een vroegere periode een florerende nederzetting, werd in Europa opnieuw belangrijk. Dat had alles te maken met de komst van de Bourgondische bisschoppen. David, een bastaardzoon van Philips de Goede, werd tot de nieuwe bisschop van Utrecht benoemd. Maar hij kon niet in Utrecht zelf terecht omdat daar de door het volk gekozen Gijsbrecht van Brederode als bisschop resideerde. David vestigde zich daarom op Duurstede.

Bourgondische toren

David vond de enkele Donjon toren te pover. In de kortste keren liet hij het hele eiland uitbouwen tot een groot machtig kasteel, met de oorspronkelijk vierkante toren in het midden. Hij liet het plaatselijke 13de-eeuwse kasteel versterken tot een machtige vesting met een poortgebouw en verdedigingswerken. De ronde Bourgondische toren, bewaard van die tijd, staat nog steeds fier.

Het woord ‘Duurstede’ betekent sterke plaats. Het telde in die tijd, zonder bijgebouwen, vijfenzeventig vertrekken. De ronde toren wordt de Bourgondische toren genoemd, omdat hij werd gebouwd door bisschop David van Bourgondië.

Na 1470 was het kasteel vele jaren het centrum van macht, praal en pracht, van grootse feesten en bevordering van kunst en cultuur. David bracht er veertig jaar van zijn leven door.

Na in het bezit geweest te zijn van de Utrechtse bisschoppen kwam kasteel Duurstede, dat nog tot circa 1530 bewoond werd, in het bezit van keizer Karel V. Nadat keizer Karel V kort het kasteel in zijn bezit had werd het eigendom van de Staten van Utrecht die geen geld hadden voor onderhoud. Het onbewoonde kasteel raakte snel in verval en verloor zijn stenen. De Fransen verwoestten in 1672 de binnenstad van Wijk bij Duurstede, maar lieten het verlaten kasteel ongemoeid. De stenen van het toentertijd vervallen Kasteel Duurstede zijn hergebruikt voor de wederopbouw van de stad. In de volgende eeuwen verviel het slot langzaamaan tot ruïne.

Rond 1840 is het slot Duurstede in handen van J.H. Baron van Lijnden. Hij schonk in 1852 de ruïnes aan de stad Wijk bij Duurstede, onder voorwaarde dat het complex een openbaar wandelpark zou worden. Het stadspark wordt dan aangelegd. Het kasteeleiland zelf en de torens hebben dan een zorgwekkende staat. In 1883 en 1948 vonden restauraties aan de Bourgondische toren plaats. In 1986 kwam de oude vierkante Donjon aan de beurt. Eind 2013 werd de restauratie afgerond. Daarbij is veel metselwerk hersteld, nieuw natuursteen aangebracht en zijn de torenkruizen, de glas-in-loodramen en de schoorsteen hersteld. Het kasteel heeft de status van Rijksmonument en wordt door deskundigen beschouwd als één van de mooiste middeleeuwse kastelen van Nederland.

Wandelroute: Als je op de in cirkelvormig betegelde steentjes bij de ophaalbrug staat, met je rug naar het kasteel gericht, ga dan linksaf en vervolgens direct rechts het pad in bij het bankje, richting de dijk.

Nadat je een bruggetje overgestoken bent, loop je rechtdoor om een trap op te gaan naar de dijk. Eenmaal op de dijk steek je over naar het fiets- en wandelpad. Wees voorzichtig bij het oversteken, vooral in het voorjaar en de zomer wanneer het druk is met motoren en auto’s. Volg het pad naar rechts tot je bij een zitje komt. Neem hier eventueel een pauze. Geniet van het uitzicht en lees het gedicht dat in de grote steen is uitgehouwen.

Denkend aan Holland

Het gedicht “Denkend aan Holland” van Hendrik Marsman is wellicht het meest bekende gedicht van de Lage Landen. In 2000 werd het verkozen tot ‘Gedicht van de Eeuw’ in Nederland. Beeldhouwer Stef Stokhof de Jong heeft Marsmans gedicht in steen uitgehouwen, en dit kunstwerk is te vinden op de dijk aan de Lek, waar het landschap naadloos aansluit bij Marsmans beschrijving.

Marsmans inspiratie: Het Nederlandse landschap en de strijd tegen het water

Marsman woonde in Utrecht maar fietste regelmatig naar Wijk bij Duurstede. Hij koesterde de droom om ooit het veerhuis bij de pont te kopen, dat grote, witte huis aan de overkant van de rivier. Pas toen Marsman in Frankrijk woonde en het Nederlandse landschap begon te missen, werd dit het onderwerp van zijn gedichten. Eerder schreef hij voornamelijk over totaal verschillende landschappen.

Meer weten over Marsman? Het volgende filmpje is een leuke toevoeging.

Puzzelopdracht: In de stenen tafel van het zitje staan vier woorden rondom gehouwen, beginnend met ‘Boomgroepen’. Wat is het laatste woord in deze reeks?

Energetisch punt:

De invloed van menselijke gedachten op water

Dr. Masaru Emoto (1943 – 2014) was een Japanse onderzoeker die beweerde dat het menselijk bewustzijn een effect heeft op de moleculaire structuur van water. Emoto betoogde dat positieve intenties en emoties, zoals liefde en dankbaarheid, resulteerden in prachtige, symmetrische kristallen, terwijl negatieve emoties, zoals haat en angst, leidden tot vervormde of onsamenhangende structuren.

Kort samengevat fungeert water volgens Emoto als een reservoir voor gedachten en emoties, waar zowel individuele als collectieve gevoelens zich manifesteren en weerspiegelen.

In de context van Nederland, waar water een overvloedig en alomtegenwoordig element is, biedt deze wetenschap een fascinerend perspectief. Heeft al dit water invloed op onze gemoedstoestand? Of hebben wij invloed op al dit water? Misschien beide?

Aan de ene kant kan het waterlandschap van Nederland een rol spelen bij het beïnvloeden van onze gemoedstoestand. Water wordt vaak geassocieerd met rust, kalmte en ontspanning. Het observeren van water, zoals rivieren, kan een gevoel van sereniteit en welzijn opwekken.

Aan de andere kant kunnen onze gedachten en emoties mogelijk ook effect hebben op het water om ons heen, zoals gesuggereerd door het werk van Masaru Emoto. Als water inderdaad gevoelig is voor menselijke intenties en emoties, zou de collectieve gemoedstoestand van de bevolking theoretisch gezien invloed kunnen hebben op het water in Nederland. Positieve emoties zouden kunnen bijdragen aan een “positieve” energie in het water, terwijl negatieve emoties mogelijk een tegenovergesteld effect hebben.

Welke gevoelens roept dit waterlandschap bij jou op?

De energetisch energie van water

Negatieve ionen

Wist je dat wandelen in de buurt van water nóg gunstiger is voor je gezondheid dan wandelen in een groene omgeving? Haal dus diep adem en neem de omgeving goed in je op.

Wellicht heb je nog nooit van negatieve ionen gehoord en heb je al helemaal geen idee van hun impact op je welzijn. Desalniettemin lijken ze een wonderbaarlijke invloed te hebben op onze mentale gesteldheid. Negatieve ionen ontstaan onder andere wanneer water op zichzelf inslaat, zoals bij de zee, watervallen, rivieren, fonteinen en regenbuien. Deze negatieve ionen komen in de lucht terecht, waar alle mensen en dieren in de buurt ze inademen.

Mensen maken deel uit van de natuur. Net zoals planten en dieren onderling communiceren, kunnen ze ook met ons communiceren. Een van de manieren waarop deze interactie plaatsvindt, is door middel van ionen. Wanneer mensen positief geladen zijn door bijvoorbeeld veel tijd door te brengen in de buurt van elektronische apparaten, kunnen ze zich opnieuw in balans brengen door negatieve ionen op te zoeken. De zee, rivieren en watervallen zijn hier uitermate geschikt voor, maar ook bossen of regenbuien zorgen voor een vrij hoge concentratie negatieve ionen.

Het is bewezen dat negatieve ionen symptomen van depressie kunnen verminderen en een positief effect hebben op ons brein, immuunsysteem en metabolisme. Wat betreft mentale gezondheid is een positieve invloed op slaappatronen, gemoedstoestand en stress waargenomen. Water houdt ons niet alleen fysiek in leven, maar zorgt ook voor balans in onze mentale en energetische gesteldheid.

Wandelroute: Volg nu het fietspad richting de stadshaven (niet richting de pont). Blijf rechts aanhouden wanneer het fietspad overgaat in een stoep, zodat de walmuur aan je linkerkant blijft. Bij de parkeerplek waar je langs wandelt, staat een groot kunstwerk van een Viking ter herinnering aan Dorestad. Nog iets verder langs de kade, ter hoogte van de ingang in de stadsmuur, staat een paal als markering in de grond.

Castellum Levefanum

Op de plek waar je nu staat heeft naar alle waarschijnlijkheid een Romeins fort (ofwel castellum) gelegen met de naam Levefanum, al zijn er nooit resten van teruggevonden. Het lijkt erop dat de Romeinen Castellum Levefanum, zo’n 2000 jaar geleden, ongeveer 50 jaar na Christus, gesticht hebben. Het fort was voor zo’n 500 militaire ruiters. Het castellum bleef lang in Romeins gebruik, tot ca 400 na Christus. In eerste instantie is het fort met hout gebouwd. Nadat het tijdens de Bataafse opstand in 69 na Christus was uitgebrand, is het in steen opnieuw herbouwd.

Puzzelopdracht: Welk jaar was ‘het jaar van de Romeinen’ volgens de vermelding op de paal?

De Romeinen

In de tijd van de Romeinen was de Kromme Rijn een belangrijke Rijnstroom en de voornaamste handelsader van Europa. Het was dan ook geen verrassing dat de Romeinen deze rivier wilden beheersen. Om de 10 tot 15 kilometer bouwden ze een castellum langs de oevers. Tussen deze forten waren wachttorens geplaatst op afstanden van 800 tot 1.000 meter. Via deze posten kon men alarm slaan, zelfs tot aan legioensteden zoals Nijmegen.

De noordelijke grens van het uitgestrekte Romeinse Rijk doorkruiste het huidige Nederland, waaronder Wijk bij Duurstede. In het Latijn staat deze grens bekend als de ‘limes’. De limes strekt zich uit over duizenden kilometers, van het noorden van Engeland tot aan de rand van de Sahara in Afrika. In de Lage Landen vormde de Rijn de grens.

Op verschillende locaties in de Kromme Rijnstreek hebben archeologen Romeinse artefacten ontdekt. Zo is bijvoorbeeld bij Wijk bij Duurstede de helm van soldaat Titus gevonden, die nu te bewonderen is in museum Dorestad.

Wandelroute: Je loopt richting de stadshaven. Vervolg je weg rechtdoor op het voetpad met de walmuur aan je linkerhand en sla ter hoogte van de molen rechtsaf bij de zwarte houten schuur. Via deze weg loop je de stadshaven in richting de boten.

De geschiedenis van de Wijkse stadshaven

Rond 1870 kreeg de haven zijn huidige vorm door de aanleg van een strekdam. Voor die tijd stroomde de rivier pal langs de molen Rijn en Lek en de stadsmuur. Het havengebied was ook van oudsher de plek waar woonwagens een plek vonden. Bij hoogwater moesten ze tijdelijk verkassen.

De haven was een centrum van bedrijvigheid, voornamelijk gericht op de aan- en afvoer van lokale producten zoals graan en bakstenen. Deze werden vervolgens geladen op de tram die achter de stadsmuur reed, voor vervoer naar het binnenland (trambaan naar Langbroek-Doorn-Driebergen-Zeist). Tegenwoordig meren er passagiersschepen aan.

Vanuit de haven geniet je van een prachtig uitzicht op de schilderachtige binnenstad en de opvallende molen Rijn en Lek. Van april tot en met het einde van de zomer ligt er een replica van een Vikingschip in de haven. Je kunt kijken of het schip te bewonderen is.

Wandelroute: Je loopt eerst langs de parkeerplaats, waarna je rechts een wandelpad hebt dat je helemaal uitloopt totdat je niet verder kunt, waardoor je uitkomt bij het ‘Drierivierenpunt’ met uitzicht op de Lek. Voordat je dit punt bereikt, kun je eerst een blik werpen in de haven en kijken of de replica van het Vikingschip daar ligt.

Ontdek het Vikingschip Dorestat-1

In de Vikinghal, ooit een oude sporthal, werd de afgelopen jaren met veel toewijding gewerkt aan de constructie van een eigen Vikingschip voor Dorestad. Trots presenteerde het team van vrijwilligers halverwege 2021 het eindresultaat. Met dit schip krijg je een authentiek beeld van een Vikingschip. Je kunt zelfs een een vaartocht op het schip boeken.

Verschillende tochten zijn mogelijk, waarbij je kunt genieten van de natuurlijke omgeving en interessante verhalen te horen krijgt over de geschiedenis van de Vikingen, de rivier en Dorestad. Het kan dus voorkomen dat het schip tijdens je wandeling niet in de haven ligt, maar op een vaartocht is.

De Vikingen

In de 8e en 9e eeuw bloeide Dorestad op als de grootste en meest prominente handelsstad van Noord-west Europa. Met een eigen munt en tolheffing strekte de stad zich uit over 3 kilometer, met lintbebouwing en strekdammen langs de rivier. Achter de stad bevonden zich boerderijen die het achterland van voedsel voorzagen.

Met duizenden inwoners was Dorestad een bruisend handelscentrum, waar men handelde in slaven, huiden, textiel en voedsel. De lokale ambachtslieden produceerden wapens, werktuigen, textiel, kammen, naalden en sieraden, die vervolgens werden verhandeld in de haven.

Ondanks de afgelegen locatie trok de welvaart van Dorestad de aandacht van de Vikingen, die de stad vier keer aanvielen tussen 834 en 863. Na elke aanval herrees de stad, maar aan het einde van de 9e eeuw begon het verval. Concurrentie van andere steden, aangemoedigd door de koning, leidde tot het einde van de handel en de uiteindelijke ondergang van de stad.

De opgravingen onthulden tienduizenden artefacten, waaronder wapens, munten, sieraden en houten palen van de haven. Het meest opmerkelijke artefact, de ‘Fibula van Dorestad’, een gouden mantelspeld versierd met edelstenen, parels en gekleurd glas, werd gevonden in een oude waterput. Dit symbool van de verloren handelsstad wordt nu tentoongesteld in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden.

Ontdek het Drierivierenpunt: de reis van Bonifatius

De geschiedenis van Nederland en de Nederlandse cultuur is onlosmakelijk verbonden met Bonifatius. Gedurende 38 jaar doorkruiste hij Europa voordat hij in 754 bij Dokkum werd vermoord. Minstens zes keer bezocht hij Dorestad. Het reliëf op de Markt, bij de buitenmuur van de Grote Kerk, herinnert aan zijn aankomst in 716, een plek die we aan het einde van onze wandeling zullen passeren.

Wandelroute: Een ideale plek om de reizen van Bonifatius te overdenken is het ‘drierivierenpunt’ bij de huidige haven van Wijk bij Duurstede, de plek waar je nu staat. Hier gaat de Rijn over in de Lek en in de Kromme Rijn.

Vanaf het Drierivierenpunt kun je naar het westen kijken en de route zien die Bonifatius in 716 vanuit Londen naar Dorestad heeft genomen. Daarna vervolgde hij zijn reis naar Utrecht, waar hij koning Radbod wilde ontmoeten, zoals te zien is in de bioscoopfilm ‘REDBAD, 754 na Christus’.

Naar het oosten zie je de Rijn, waar Bonifatius in 719 vandaan kwam om als missionaris te werken in wat nu de provincie Utrecht is. In 753 keerde hij terug met 52 medewerkers vanuit Mainz voor zijn laatste missie. In 754 werd het lichaam van Bonifatius langs dit punt vervoerd om in Fulda te worden begraven na zijn dood bij Dokkum.

Bij Dorestad boog de Rijn naar het noorden, nu bekend als de Kromme Rijn. Deze rivier werd in 1122 afgedamd en begint nu vanaf het Drierivierenpunt met een 350 meter lang Inundatiekanaal waar woonboten liggen. De haven van Dorestad lag langs de westoever van de (Kromme) Rijn.

De inspiratie van Bonifatius en zijn tijdgenoten heeft geleid tot de oprichting van een pelgrimspad van Dorestad naar Dokkum, genaamd de ‘Camino Bonifacio‘. Deze moderne pelgrimsroute van 340 km biedt een reis door 1300 jaar geschiedenis, genomineerd voor wandelroute van het jaar 2024.

Wandelroute: Je loopt nu weer terug richting de stadsmuur. Als je weer bij de weg uitkomt, kun je rechts oversteken over het zebrapad, richting de molen.

Molen Rijn & Lek

Deze molen staat bekend om een historisch misverstand. Vroeger werd het vaak ten onrechte aangeduid als de ‘molen van Ruisdael’. Rond 1660 schilderde Jacob van Ruisdael een andere molen, iets verderop gelegen, die nu alleen nog te herkennen is aan de fundamenten (die we later zullen passeren).

In 1659 diende Anthony van Eyndhoven het verzoek in om op een van de stadspoorten, de Leuterpoort, een molen te mogen bouwen. Die stadspoort – gebouwd als woontoren – dateert al uit de 14e eeuw. Deze toren stond eerst in het vrije veld, het Leuterveld. Bij een stadsuitbreiding werd de toren in de nieuwe stadsommuring opgenomen. De toren werd weer later verbouwd tot looppoort en in 1654 werd het uiteindelijk een volwaardige stadspoort.

Ondanks de economisch moeilijke tijden bood de bouw van een runmolen door Anthony een kans op werkgelegenheid in Wijk bij Duurstede. Run, gemalen eikenschors voor leerlooien, werd geproduceerd. Omwonenden waren bezorgd over mogelijke stankoverlast, maar uiteindelijk kreeg Anthony toestemming om een deel van de poort te slopen en er een molen bovenop te bouwen. Dit maakt het de enige molen in Nederland die op een stadspoort is gebouwd. Later werd de molen omgebouwd tot korenmolen en dat is het altijd gebleven.

De molen wordt nog steeds gebruikt voor het malen van graan. Meel is te koop tijdens de openingstijden, vrijwel iedere woensdag- en zaterdagmiddag. Op deze momenten is de molen ook te bezichtigen.

Voor de aankoop van meel kunt je ook terecht bij Delicatessen Plus, Peperstraat 39 a te Wijk bij Duurstede. 

Op de bestrating bij de molen zie je af en toe vrolijke tegels met afbeeldingen geïnspireerd op het werk van Ruisdael. Als je deze tegels volgt, kom je bij de fundamenten van de oorspronkelijke molen.

Horecatip: De Graanschuur

Gelegen onder de beschutting van de molen, waar ooit graan werd opgeslagen, vind je een bijzondere plek. De Graanschuur is een authentiek lunchcafé met een prachtig terras, dat fungeert als een sociale ontmoetingsplaats voor fietsers, wandelaars en trouwe gasten.

Maar dat is niet alles. In De Graanschuur wordt dagbesteding geboden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Onder de noemer ‘Krijnen Zorg’ wordt hier zorg verleend, geïnspireerd door de principes van de antroposofie. Dit betekent dat er speciale aandacht wordt besteed aan de unieke en gezonde aspecten van elk individu, met de nadruk op mogelijkheden en talenten.

Bij De Graanschuur kun je genieten van huisgemaakte seizoensgerechten en taartjes uit de eigen bakkerij, bereid met meel van Molen Rijn & Lek.

Wandelroute: Loop onder de molen door en volg de stadsmuur tot aan de doorgang in de muur. Je kunt ook de tegelroute volgen richting de Molen van Ruysdael, want daar gaan we naartoe.

De Stadsmuur / Walmuur / Beermuur

De imposante walmuur, deels stadsmuur en deels waterkering, beschermt Wijk bij Duurstede al zeven eeuwen lang tegen vijandige invallen en hoogwater. De Waterpoort, de doorgang in de muur, wordt bij hoge waterstanden afgesloten met een elektrisch bediende schuifdeur, terwijl vroeger schotbalken werden gebruikt voor dit doel. Vanwege de steunberen waarop het immense bouwwerk rust, wordt de verdedigingsmuur ook wel een beermuur genoemd.

Langs de muur zijn enkele peilschalen geplaatst met waterstanden uit het verleden; het jaar 1989 met een hoogte van +8,73 meter ten opzichte van NAP is de recordhouder.

Wandelroute: Je vervolgt je weg langs de stadsmuur en bereikt aan het eind een V-splitsing (voordat je weer de dijk oploopt). Hier buig je rechtsaf naar beneden, de stad in. Volg vervolgens het wandelpad met de hekjes bij het bordje ‘Nieuwstraat’. Enkele meters verder aan je rechterkant kom je de fundamenten van de molen van Ruysdael tegen.

De molen van Ruysdael

Jacob van Ruysdael schilderde rond 1670 een stadsgezicht waarop de molen van Wijk bij Duurstede te zien is. Het werk wordt beschouwd als het bekendste doek van Ruisdael, is eigendom van de gemeente Amsterdam en bevindt zich sinds 1885 in het Rijksmuseum Amsterdam.

De molen is in 1817 afgebroken.

Wil je meer weten over de verwarring van de Rijn en Lek molen en de molen van Ruysdeal? Kijk dan eens het volgende filmpje.

Puzzelopdracht: Welke 3 kleuren heeft de laatste tegel die ligt bij de Molen van Ruysdael?

Wandelroute: Je loopt verder de straat in. Na het bordje ‘Vlierstraat’ sla je rechtsaf de Julianastraat in. Volg deze straat tot je bij een T-splitsing komt, waar je rechtsaf gaat. Je bevindt je nu in de Muntstraat; loop deze straat uit en sla vervolgens linksaf. Loop rechtdoor langs de Katholieke kerk en de Hema. Ongeveer ter hoogte van de winkel Ter Stal steek je over en ga je het steegje in achter de slagerij. Je bevindt je nu op het Oude Kerkhof, aan de zijkant van de Grote Kerk.

Het Oude Kerkhof

Dit pleintje draagt de naam ‘Oude Kerkhof’, wat verwijst naar de oorspronkelijke functie als begraafplaats.

Energetisch punt: Volgens het boek ‘Leylijnen en leycentra in de Lage Landen’ loopt een leylijn ook door dit kleine binnenpleintje tussen de winkelstraat en de kerk, waar je nu staat. Hoewel de energie hier aanwezig is, wordt deze niet als heel sterk ervaren. Misschien kun je zelf ook wat van deze energie voelen. Kijk eens wat je kunt waarnemen.

Wandelroute: Je loopt terug naar de straat en slaat linksaf, helemaal rechtdoor tot je bij Café / Restaurant de Veldpoort bent. Hier tref je de restanten aan van de Veldpoort.

De Veldpoort

De Veldpoort, eens een imposante stadspoort, bevond zich aan de huidige Veldpoortstraat en Singel. Oorspronkelijk gebouwd rond 1350 als onderdeel van de vesting van Wijk bij Duurstede, diende deze poort als een belangrijk verdedigingsbolwerk langs de hoofdweg naar het noorden, richting Utrecht. De Veldpoort, gekenmerkt door twee ronde torens met een doorgang en valhek, was de voornaamste toegangspoort tot de stad, verbonden met een brug over de gracht.

De geschiedenis van de Veldpoort is doordrenkt met momenten van politieke en militaire betekenis. Zo werd er in 1787 bij de Veldpoort onderhandeld over overgave tijdens een periode van politieke onrust, waarbij stadhouder Willem V van Oranje een leger stuurde om de situatie onder controle te krijgen.

In het najaar van 1870 werd de poort in stereo gefotografeerd door Jordaan Everhard van Rheden. Dit zijn waarschijnlijk de enige foto’s die ooit van de Veldpoort zijn gemaakt, omdat het gebouw in 1871 vanwege bouwvalligheid en het verliezen van zijn functie werd gesloopt.

Puzzelopdracht: Bij de ingang van de Veldpoort is een speciale vorm in de bestrating gemaakt die verwijst naar de oude stadspoort. Welk object herken jij hierin?

Wandelroute: Je loopt terug naar waar je vandaan kwam, sla rechtsaf richting het centrum, naar het marktplein.

De Markt

De Markt, het kloppende historische hart van Wijk bij Duurstede. Hier bevinden zich het oude raadhuis, de Grote Kerk, een waterpomp en diverse winkels. Op woensdagochtend vindt al eeuwenlang de markt plaats, met vroeger ook een vee- en paardenmarkt. Oorspronkelijk stond er ook een waag, maar deze is inmiddels afgebroken.

Naast het statige raadhuis prijkte vroeger de herberg ‘de Engel’, nu een restaurant.

Het voormalige raadhuis dateert uit 1662 en is ontworpen door de Utrechtse stadsarchitect Ghijsbert Thöniszoon van Vianen. Onder het oude stadhuis (dat momenteel wordt verbouwd en in de toekomst plaats zal bieden aan het museum Dorestad en het VVV-kantoor), bevond zich vroeger de stadsgevangenis.

Boven op het raadhuis en bij de waterpomp prijkt fier het stadswapen van Wijk bij Duurstede: drie zilverkleurige zuilen, een herinnering aan de rijke geschiedenis van deze historische stad.

De Grote Kerk

De Grote Kerk, een gotische pseudobasiliek met een onvoltooide toren, staat als een tijdloos monument van Wijk bij Duurstede.

De oorsprong van deze kerk gaat terug tot de 14e eeuw, toen de bouw van zijn voorloper begon. Onder het bewind van bisschop David van Bourgondië, vanaf 1486, onderging de kerk uitbreidingen, waarbij echter slechts één geleding van de toren werd voltooid. Het nieuwe koor dat later werd toegevoegd, leed werd in 1579 door brand werd verwoest en niet meer herbouwd. Hierdoor kreeg de kerk zijn kenmerkende rechte oostwand.

Sinds 1580 is de kerk in protestantse handen en wordt gebruikt door de Hervormde Gemeente Wijk bij Duurstede. Het is sinds 1965 een rijksmonument.

Op de buitenmuur van de Grote Kerk is in 2016 een reliëfsteen onthuld die de eerste aankomst van Bonifatius in 716 toont. Dit markeerde zijn eerste aankomst op het vasteland van Europa.

Puzzelopdracht: Welk dier staat afgebeeld op de waterpomp op de markt?

Energetisch punt: Het kruispunt van de leylijnen in Wijk bij Duurstede bevindt zich niet in de kerk, wat normaal gesproken wel het geval is (mogelijk een foutje), maar ernaast, bij het zuidelijke pleintje bij de boom met de bank eromheen en de ondergrondse containers. Neem een momentje om daar te gaan zitten en de energie te ervaren. Je hoeft alleen maar te voelen. Wat gaat er door je heen? Welke emoties of fysieke gewaarwordingen heb je? Welk gevoel geeft deze plek jou?

Wandelroute: Je loopt terug de Peperstraat in naar Blooming Home. Kom je nog gezellig even in de winkel kijken?

Blijf je langer in Wijk?

Dan heb ik nog dinertips en overnachtingstips voor je.

Horecatips voor diner:

• Restaurant Lutum (Fine dining; de lokale natuur en biodiversiteit bepalen welke ingrediënten er worden gebruikt, zonder verspilling)
• Stadsbrasserie Dorestad (eetcafé)
• De Engel (eetcafé)
• De Kleine (Tapas restaurant, ook fijn voor vegans)

Overnachtingstips:

• De Dijkloges
• Zeetjalk Horizon
• Hotel Brasserie Florian

Bedankt voor het wandelen van de route

Hopelijk heb je genoten van deze energetische wandeling door historisch Wijk bij Duurstede. Heb je de puzzelroute opgelost? Lever deze dan binnen in voor een leuke verrassing!

Heb je suggesties, feedback of correcties voor de wandeling ontdekt? Laat het ons weten! Op die manier kunnen wij de route en de beschrijvingen verbeteren voor toekomstige wandelaars.

Deze wandeling heeft veel tijd en energie gekost om te maken. Hoewel de route gratis blijft, stellen wij een donatie enorm op prijs. Via de onderstaande QR-code kun je gemakkelijk een bijdrage leveren met betaalopties zoals iDEAL, Creditcard, PayPal of Google Pay. Elk bedrag is welkom en wordt zeer gewaardeerd. Bij voorbaat hartelijk dank!